Araştırma Projeleri Direktörlüğü

AR-GE

Ülkemiz, güçlü bir ekonomi ve daha iyi yaşam kalitesi için hayatın her alanında, AR-GE çalışmalarına öncelik vermektedir. Türkiye, bilim, teknoloji ve inovasyon politikaları konusunda 1960’lı yıllara kadar uzanan bir geleneğe sahiptir. Fakat yeterince iyi oluşturulmamış ulusal politikaları ile insan gücü eksikliği ve mevcut kural ve yönetmeliklerin yetersiz uygulanması sonucu, Türkiye, AR-GE faaliyetleri ve girişimleri konusunda çoğu ülkenin gerisinde kalmıştır. 2000’li yıllardan itibaren, dinamik ekonomik gelişmelere paralel olarak, daha iyi ve gelişmiş ulusal politikalar belirlenmesi konusunda hükümetlerde giderek artan bir kararlılık gözlenmektedir. Ayrıca, araştırma projelerine kamu bütçesinden ayrılan pay ile araştırmacı ve uluslararası proje sayısında bariz bir artış gerçekleşmiştir. 1999 yılında 58.000 olan Türk araştırmacı sayısı, 2006 yılında 90.000’e yükselmiştir. [1] Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu’na (TÜBİTAK) yapılan AR-GE proje başvuruları sayısı ise 2000 yılında 260 iken 2009’da 1.495’e yükselmiştir. [2]

Bunlara ilave olarak, Türkiye’nin gayrisafi milli harcamasından Ar-GE için ayırdığı pay (GERD) 1998’de yüzde 0,37’den 2008’de yüzde 0,73’e çıkmıştır.  Aynı değer, 2006 yılında Türkiye için yüzde 0,76 iken Amerika için yüzde 2,62, Japonya için 3,39, Finlandiya için 3,45, İsveç için 3,73, İsrail için ise yüzde 4,53 olmuştur.[3] Türkiye’nin GERD değerinin diğer ülkelere kıyasla düşük olmasına rağmen GERD’deki artış oranı oldukça yüksektir. Türkiye için yüzde 97,3 olan bu değer, OECD ülkelerinden yüzde 5,9, AB ülkelerinden ise yüzde 7,7 daha yüksektir.[4] Türkiye, GERD’i 2013 yılına kadar yüzde 2 oranında artırmayı, tam-zamanlı araştırmacı personeli sayısını da 150.000’e çıkarmayı hedeflemektedir.

AR-GE çalışmalarında en başarılı sektör, yüksek öğretim sektörünü de geçerek, yüzde 44,2 artış oranıyla Türk iş dünyası olmuştur. AR-GE için kamu harcamalarından daha fazla harcama yapan bu sektörün, 2005 yılında ilk kez liderlik konumuna yükselerek GERD’den 2008 yılında aldığı pay yüzde 47,3’e ulaşmıştır.[5] Türkiye’nin bilimsel yayın ve patent sayıları, 1998’den 2007’ye yüzde 305’lik bir artışla 22.000’e ulaşmıştır. Ayrıca, Türk Patent Enstitüsü’ne yapılan patent ve utility model başvurularında da, tam anlamıyla bir patlama yaşanarak yaklaşık yüzde 950’lik bir artışla 5.217’ye ulaşılmıştır.[6]

Türkiye’de en yüksek düzeydeki bilim, teknoloji ve inovasyon (BTİ) politikalarının belirleyici makamı Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu’dur (BTYK). Bu kurul, AR-GE hedeflerini ve öncelikli alanları tespit ederek, uzun vadeli BTİ politikalarının belirlenmesinde hükümetlere yardımcı olmaktadır. 2013–2023 arasındaki 20 yıl için inovasyon öncelikli sosyo-ekonomik hedeflere ulaşmak amacıyla BTYK sekiz alan belirlemiştir: 1) ICT teknolojileri (entegre devre tasarımı ve üretimi), 2) biyoteknoloji ve gen teknolojileri (sağlık biyoteknolojisi, biyoinformatik), 3) enerji ve çevre teknolojileri (yenilenebilir enerji teknolojileri), 4) malzeme teknolojileri (bor teknolojileri ve akıllı malzemeler), 5) mekatronik (örneğin MEMs/NEMs), 6) nanoteknolojisi (nanoelektronik, nanofabrikasyon), 7) tasarım teknolojileri (örneğin grid teknolojileri), 8 ) üretim süreçleri teknolojileri (örneğin ince film ve vakum teknolojileri). Bu bağlamda, kamu, özel sektör ve STK’ların hareketlenmesini tetiklemek ve onların AR-GE aktiviteleri ve inovasyon konularında daha iyi işbirliği yapmalarını sağlamak için 2004 yılında kurulan Türkiye Araştırma Alanı (TARAL) bünyesindeki bütün tüm kamu kuruluşları, üniversite ve endüstri arasındaki işbirliğini teşvik etmek ve öncelikli alanlarda AR-GE çalışmalarının yürütülmesini sağlamak amacıyla kendi kaynaklarını kullanmaya öncelik vermektedir.
 

[1] OECD Science, Technology and Industry Outlook 2008, OECD Publishing, Paris, 2008, p.158.
[2] http://www.todayszaman.com/news-217798-turkey-owes-its-rapid-economic-growth-to-increased-rd.html
[3] OECD Science, Technology and Industry Outlook 2008, OECD Publishing, Paris, 2008, p.179-181.
[4] http://euraxess.tubitak.gov.tr/rd-statistics-in-turkey
[5] http://euraxess.tubitak.gov.tr/rd-statistics-in-turkey
[6] http://euraxess.tubitak.gov.tr/rd-statistics-in-turkey

 

 

Haberler